Diversiteit in de kleuterklas

In de derde kleuterklas van kleuterschool Het Mozaïek in Beringen zijn de kindjes elke dag druk in de weer met speelgoed dat hun hun eigen juf zelf bedacht en uitwerkte. Het gaat om Het Huis van Lou, een 70-delig speelset dat op een laagdrempelige manier inzet op diversiteit. In de kleuterklas? Jawel. ZiZo ging op bezoek in de klas van juf Goedele om de kindjes eens in actie te zien met het speelmateriaal, dat intussen in veel Vlaamse kleuterscholen aanwezig is. Tijd voor een gesprek met Goedele Beerten, trots bezielster van Het Huis van Lou.

 

 

Wat is Het Huis Lou juist?

Lou is een personage voor kleuters, dat allerlei dingen tegenkomt op zijn weg. Eerst was er een reeks boekjes van het personage Lou, geschreven door Kathleen Amand. Samen met mijn man bedacht ik Het Huis van Lou, een houten spel dat bestaat uit 70 stukken, waarmee kleuters echt kunnen spelen. Dat is veel meer dan zomaar een spel, het concept van Het Huis van Lou is erg breed en draait rond zoveel mogelijk vormen van diversiteit. Kinderen komen al spelend in contact met zowel lichamelijke beperkingen als andere huidskleur, religie,…  Ze leren al spelenderwijs met diversiteit leren omgaan, zonder dat de nadruk ligt op het ‘anders zijn’.
Het verschil tussen de boeken en Het Huis van Lou is dat het hier echt gaat om spelen, en niet om lezen of luisteren. Kinderen hier al spelenderwijs taal ontwikkelen en zich uitdrukken aan de hand van de figuurtjes. Zo zie je bijvoorbeeld vaak dat ze hun thuissituatie gaan naspelen met de popjes. Er is popje met een hoofddoek op, eentje dat in een rolstoel zit, eentje dat maar één hand heeft, enzovoort. We hebben bijvoorbeeld een kindje op school wiens mama in een rolstoel zit. Zij kan nu spelen met een popje dat op haar mama lijkt, terwijl dat vroeger niet kon. Het wordt op die manier iets herkenbaars, iets normaals.

Hoe zijn jullie op dat idee gekomen?

Ik sta al twintig Jaar voor de klas in een school met heel erg veel diversiteit, en ik merkte dat de meeste poppetjes bij poppenhuizen te arm zijn. Het zijn altijd dezelfde blanke poppetjes met tien vingers en tien tenen, alles erop en eraan. Terwijl de realiteit vaak heel anders is. Kinderen herkennen zichzelf er niet in. En ook hun omgeving kunnen ze maar niet herkennen.

Het was de bedoeling om met Het huis van Lou een spel te ontwikkelen waarbij kinderen zich echt goed kunnen voelen. Dat ze leren dat mensen verschillend zijn en dat iedereen er anders uitziet, en dat dat allemaal ok is. Stel, je bent een geadopteerd kindje met een donkere huidskleur  en je bent nieuw op de school. Het is dan al niet makkelijk om je aan te passen en je weg te zoeken in een nieuwe klasgroep. Dan is het veel leuker om jezelf te kunnen herkennen in het poppenspel, omdat je dan echt het gevoel dat je er ook bij hoort en dat je ook mag meespelen.

Waarom is die diversiteit voor jou zo belangrijk?

Wij zijn zelf heel onverwacht in de wereld van diversiteit terecht gekomen, heel plots. Wij hebben te horen gekregen dat mijn man een nieuw hart nodig heeft, hij staat op de wachtlijst voor een harttransplantatie. Plots kreeg hij de stempel van ‘invalide’ en kwamen we zelf in die wereld van diversiteit terecht. Toen zijn we bewuster gaan nadenken over hoe mensen daarmee omgaan. Mijn man draagt momenteel een gordel met twee batterijen aan voor zijn hart, met allerlei lampjes. Dat is een pomp die verbonden is met zijn hart. Als wij ergens komen,  wordt er vaak door kinderen gekeken en gewezen. Toen is het ons opgevallen dat kinderen daar eigenlijk allemaal te weinig bewust mee bezig zijn.

Hij zat vroeger zelf in de productie. Nu zit hij thuis en heeft hij niets om handen, en dat was mentaal heel zwaar voor hem. Daarom heb ik hem mijn idee in handen gegeven, met de vraag of hij me wilde helpen het te realiseren. Ik wist welk soort hout ik wilde en hoe alles er moest uitzien, maar van de effectieve productiemogelijkheden had ik geen idee. Daar heeft hij me toen bij geholpen. Vanuit die invalshoek zijn we vertrokken.

Noodzaak aan beter speelmateriaal

Voelde je van de kinderen uit een zekere nood aan ander speelmateriaal?

Zeker, er was een grote nood. Kinderen moeten zich er goed bij kunnen voelen om hun thuissituatie na te spelen, dat heeft een positief effect op hun ontwikkeling. Er was dus een grote behoefte aan beter aangepast speelgoed, dat voelde en merkte ik heel duidelijk in mijn klas. Ik vond het enorm frustrerend dat ik die behoefte niet kon invullen, ik ben echt gaan zoeken naar mogelijkheden die de situatie konden verbeteren. Toen ik dat niet vond in speelgoed dat al bestond, ben ik op het idee gekomen om zelf iets te gaan maken.

Ik was iets eerder al in contact gekomen met de boeken van Lou, en die vond ik heel mooi naar diversiteit toe. Dus ik dacht al snel bij mezelf: ‘Waarom maak ik geen speelset van de personages uit het boek?’ En ik ben meteen aan de slag gegaan.

Hoe zijn jullie concreet aan de slag gegaan?

Het was eerst het idee om een pakket te maken met figuren waarin kinderen zich kunnen herkennen . Pas daarna heb ik de link gelegd met de boeken, en dacht ik dat het een goed idee was om met dezelfde personages als in de boeken van Lou te gaan werken. Ik heb toen mijn stoute schoenen aangetrokken en ben naar Kathleen Amand getrokken, de schrijfster en bezielster van de boeken. Zij was meteen erg enthousiast en gaf me de raad ook eens bij çavaria langs te gaan.

We hebben toen een vergadering opgezet met alle mensen die ook al met de boeken en de educatieve pakketten van Lou hadden meegewerkt. Iedereen was meteen wild van het idee, en ik voelde dat het goed zat. Met al die mensen zijn we gaan nadenken over hoe we de figuren en de meubels zoveel mogelijk op diversiteit konden toespitsen. Zo zit er bijvoorbeeld een tapijt in het pakket dat aan de ene kant een gewoon tapijt is, en als je het omdraait, wordt het plots een gebedsmat. We hebben er goed over nagedacht, echt overal in het pakket zit er een vorm van diversiteit.

Bovendien hebben we ervoor gezorgd dat het pakket ook gelinkt is aan de ontwikkelingsdoelen van het onderwijs. Taalontwikkeling, wereldoriëntatie, leren sorteren, alles komt aan bod. Want ook dat was belangrijk voor ons: het pakket moet echt concreet bruikbaar zijn op school en moet tegemoet komen aan de leer- en ontwikkelingsdoelen die er voorop gesteld zijn. Het gaat om spelenderwijs kunnen leren.

Hoe gaan de kinderen ermee om?

De kinderen zijn gek op Lou en op het Huis van Lou. Ze vragen letterlijk elke dag of ze ermee mogen spelen. Wat ik heel mooi om zien vind, is dat ze zelf heel veel dingen uitvinden terwijl ze ermee aan het spelen zijn. Dingen waar ik zelf nog niet opgekomen was. Kinderen zijn ontzettend vindingrijk. Ze maken hele nieuwe verhaallijnen, ze hebben heel veel fantasie en ze laten zich nergens door beperken. Alles kan en alles mag, in hun speelwereld. En je voelt dat ze het nodig hebben om zich uit te kunnen drukken. In dat opzicht is Lou ideaal.

Voel je dat er tijdens het spelen bepaalde aspecten of leerdoelen al beter gaan bij de kinderen dan andere?

Niet echt, eigenlijk. We hebben er heel bewust voor gekozen om de diversiteit er niet te dik bovenop te leggen. Soms moeten kinderen goed zoeken vooraleer ze bepaalde verschillen tussen de figuren echt zien. Ze moeten dus de vorm van diversiteit zelf zien te vinden in het pakket. Er zit bijvoorbeeld een poppetje in het pakket dat maar 1 hand heeft. De kinderen zijn daar wekenlang mee aan het spelen geweest, tot er eentje zei: “Juf, die heeft zijn hand in zijn zak!” Ik heb aan de hele klas de vraag gesteld, tot een ander kindje zei: “Neen, die heeft gewoon maar 1 hand, ik ken ook zo iemand.” Je bent dus als klas samen aan het zoeken en aan het redeneren tot de vorm van diversiteit is gevonden. Dat is echt de bedoeling. Het hoeft er niet allemaal heel dik bovenop te liggen, omdat we net niet willen focussen op hoe anders de personages soms zijn. Het gaat net over inclusiviteit, niet over anders zijn. Dat is net het leuke aan het pakket, ze ontdekken elke dag nieuwe dingen.

Hoeveel pakketten circuleren er op dit moment?

We zijn begonnen met het huis van Lou, een 70-delig pakket met zowel de personages als de meubels. Half februari hebben we dan een kleiner pakket gelanceerd, met enkel de personages. Dat hebben we gedaan omdat heel veel scholen vaak niet veel budget hebben en soms het grote pakket (dat 79euro kost) niet kunnen betalen. Het kleinere pakket kost 49 euro, wat voor een klas soms beter haalbaar is. Ofwel willen scholen de personages dubbel, omdat het leuk is voor de kinderen om de bij elkaar horende figuren te moeten zoeken. Dat heb ik hier in mijn klas bijvoorbeeld ook. Op die manier worden de kinderen weer op een andere manier gestimuleerd en kunnen ze op nog meer verschillende manieren samenspelen.

Op dit moment circuleren er in Vlaanderen 200 pakketten met Het Huis van Lou. Het kleinere pakket met enkel de personages, is nog maar nét voorgesteld en gaat nu pas in verkoop. Ik hoop dat daar ook snel mooie cijfers voor binnenkomen!

De toekomst voor Lou

Hebben jullie nog bepaalde toekomstplannen die je zou willen verwezenlijken?

Toekomstplannen zijn er zeker. Ik ben zelf heel gedreven om momenten te organiseren en mensen te laten zien hoe je het pakket kan gebruiken en hoe kinderen ermee spelen. Ik hoop ze op die manier te kunnen overtuigen van de toegevoegde waarde. Als je zo’n pakket in handen krijgt zonder dat je weet waarvoor het juist dient, is het soms moeilijk om eruit te halen wat eruit te halen valt. Ik wil iedereen erbij kunnen betrekken en laten zien wat de mogelijkheden allemaal zijn.

Daarnaast willen we nog andere pakketten maken die meer aanleunen bij de boeken, of die in een bepaald thema passen. Beroepen, mobiliteit, brandweer,… op die manier kunnen we zoveel mogelijk spelkansen aanbieden aan de kinderen, en krijgen ze ook zoveel mogelijk ontwikkelingskansen.

Ik heb ontzettend veel ideeën, maar het is natuurlijk ook verstandiger om eerst een bepaald pakket uit te werken en ervoor te zorgen dat alles vlot loopt, en me daarna pas te focussen op een nieuw doel. Ik ben sowieso nog wel een paar jaar bezig! (lacht)

Waar droom jij nog van met Lou?

Mijn ultieme droom is dat er in elke kleuterschool in heel Europa, omdat diversiteit iets voor overal is, minstens 1 pakket van Lou aanwezig is. En ik geloof ook dat dat echt kan, omdat er met opzet geen talen worden gebruikt of geschreven in het pakket. Bovendien spelen we met allerlei verschillende mogelijkheden in de meubels. Zo zit er bijvoorbeeld een ontbijttafel in die aan de ene kant een gewoon continentaal, Westers ontbijt weergeeft, en als je ze omdraait wordt het een Aziatisch ontbijt. Het Huis van Lou is echt ontzettend rijk, en daarom zou ik willen dat echt zoveel mogelijk mensen Lou kennen.

Een pakket in elke kleuterschool in heel Europa, daar ga ik voor!

Het Huis van Lou is beschikbaar en aan te kopen via çavaria

(Dit interview verscheen eveneens in ZiZo Magazine, editie 142, maart 2018)